भुसावळ येथील दिपनगर औष्णिक वीज निर्मिती केंद्रात भीषण बॉयलर ट्यूब स्फोट; जीवितहानी टळली, कामगारांच्या सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर !

भुसावळ – राज्यातील वीज पुरवठ्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या भुसावळ तालुक्यातील दिपनगर औष्णिक वीज निर्मिती केंद्रात पुन्हा एकदा गंभीर घटना घडली आहे. दिनांक २५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी दुपारी या प्रकल्पातील ६६० मेगावॉट क्षमतेच्या संचामध्ये बॉयलर ट्यूबचा भीषण स्फोट झाला. स्फोट इतका तीव्र होता की, परिसरात मोठा आवाज झाला आणि कामगारांना तातडीने सुरक्षित ठिकाणी पळावे लागले. सुदैवाने या अपघातात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही आणि कोणीही जखमी झाल्याचे प्राथमिक अहवालात नमूद नाही. घटनेच्या तात्काळ नंतर बॉयलर विभागातून प्रचंड धूर आणि वाफेचे लोट बाहेर पडले. काही ठिकाणी आग लागली असली तरी प्रशासन आणि अग्निशमन दलाने त्वरित कारवाई करून आगीवर नियंत्रण मिळवले. स्फोटानंतरचा प्रत्यक्ष व्हिडिओ सोशल मीडियावर आणि माध्यमांमध्ये व्हायरल झाला असून, त्यात परिस्थितीची भीषणता स्पष्ट दिसत आहे.
कर्मचाऱ्यांच्या पूर्वसूचनांकडेदुर्लक्ष ?
विश्वसनीय सूत्रांच्या माहितीनुसार, या घटनेपूर्वीच काही कर्मचाऱ्यांनी बॉयलरमध्ये असामान्य कंपन आणि दाबातील चढ-उतार  याबाबत वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना लेखी किंवा तोंडी इशारा दिला होता. तरीही आवश्यक ती काळजी घेतली गेली नाही, असा गंभीर आरोप होत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, अशा स्फोटांची मुख्य कारणे अशी असू शकतात….
◾ट्यूब थिनिंग (ट्यूबची जाडी कमी होणे)
◾वॉटर केमिस्ट्री मधील बिघाड
◾स्लॅग डिपॉझिट
◾वेळेवर प्रिव्हेंटिव्ह मेंटेनन्स न करणे
🔴या पार्श्वभूमीवर उपस्थित होणारे प्रश्न
◾मेंटेनन्स शेड्यूल नियमितपणे पाळले गेले होते का?
◾सेफ्टी ऑडिट रिपोर्टमध्ये काय नमूद होते?
◾अल्ट्रासोनिक थिकनेस टेस्ट वेळेवर झाली होती का?
◾कंट्रोल रूममध्ये अलार्म लॉग नोंदवले गेले होते का?
इंडियन बॉयलर रेगुलेशन आणि फॅक्टरी अॅक्ट अंतर्गत थर्मल पॉवर प्लांटमध्ये कठोर सुरक्षा मानके लागू असतात. नियमित तपासणी, प्रेशर मॉनिटरिंग आणि हेल्थ रिपोर्टिंग अनिवार्य आहे. या घटनेमुळे हे केवळ “अनपेक्षित अपघात” होते की “सिस्टममधील त्रुटी आणि प्रशासनिक निष्काळजीपणा” यावर गंभीर चर्चा सुरू झाली आहे.
🔴काही दिवसांपूर्वीहीअशीच घटना ?
विशेष बाब म्हणजे, काही दिवसांपूर्वी याच प्रकल्पात अशीच स्फोटाची घटना घडल्याची जोरदार चर्चा आहे. मात्र, दोन्ही घटनांबाबत प्रशासनाकडून माहिती दडपण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे दिसून येत आहे. यामुळे स्थानिक कामगार, ग्रामस्थ आणि सुरक्षा तज्ज्ञांमध्ये मोठ्या प्रमाणात असंतोष आणि भीतीचे वातावरण आहे.
🔴प्रशासनाकडून माहिती देण्यास टाळाटाळ
घटनेची सविस्तर माहिती घेण्यासाठी दिपनगर प्रकल्प प्रशासनाशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला असता, त्यांनी माहिती देण्यास स्पष्ट टाळाटाळ केली. यामुळे घटनेचे गांभीर्य अधिकच वाढले आहे. प्रकल्प प्रशासनाने जनतेला आणि माध्यमांना तातडीने या घटनेचे कारण, झालेले नुकसान, उपाययोजना आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी घेतले जाणारे उपाय याबाबत स्पष्ट खुलासा करणे गरजेचे आहे.
सध्याची स्थिती आणि मागण्या
घटनेनंतर संबंधित ६६० मेगावॅट युनिट मधील स्फोटाचा भाग तात्पुरता बंद करण्यात आला असून, तांत्रिक पथक तपासणी करत आहे. कामगार आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये खालील मागण्या जोर धरू लागल्या आहेत:
◾मेंटेनन्स लॉगबुक सार्वजनिक करावे
◾सेफ्टी ऑडिट रिपोर्ट जाहीर करावे
◾कंट्रोल रूमचा डेटा तपासावा
◾जबाबदार अधिकाऱ्यांची भूमिका स्पष्ट करावे
दिपनगरसारख्या महत्त्वाच्या प्रकल्पात अशी वारंवार होणारी घटना केवळ तांत्रिक बिघाड म्हणून झटकली जाऊ नये. कामगारांच्या जीवित सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर आहे. या दोन्ही घटनांची स्वतंत्र, पारदर्शक चौकशी करून अहवाल प्रसिद्ध करावा आणि कामगारांच्या सुरक्षेसाठी ठोस पावले उचलावीत, अशी मागणी आता तीव्र होत आहे.
दिपनगर औष्णिक वीज केंद्र हे महाराष्ट्राच्या वीज पुरवठ्यात अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अशा घटनांमुळे केवळ कामगारांचे जीवन धोक्यात येत नाही तर प्रकल्पाची कार्यक्षमता आणि राज्याच्या वीज पुरवठ्यावरही परिणाम होतो. भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी तातडीने कठोर उपाययोजना आणि जबाबदारी निश्चित करणे गरजेचे आहे.