“आय लव्ह यू ” लैंगिक हेतूशिवाय बोलणे म्हणजे लैंगिक छळ नाही : मुंबई उच्च न्यायालय
लैंगिक हेतू’ दर्शविणारे शब्द किंवा कृती नसल्यास केवळ ‘आय लव्ह यू’ असे व्यक्त करणे हा लैंगिक छळाचा गुन्हा ठरत नाही, असा निकाल मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने ३० जून रोजी दिलाआहे. एकल न्यायाधीश न्यायमूर्ती उर्मिला जोशी-फाळके यांनी नमूद केले की, या प्रकरणातील आरोपीने अल्पवयीन मुलगी शिकवणी वर्गातून घरी जात असताना तिला फक्त ‘आय लव्ह यू’ म्हटले होते आणि एकदा तिचे नाव उघड करण्यास सांगितले होते.
उच्चारलेले शब्द ‘लैंगिक हेतू’ असलेले असले पाहिजेत जे लैंगिक संबंध किंवा शारीरिक संपर्कात सहभागी होण्याचे किंवा लैंगिक इच्छा व्यक्त करण्याचे सूचक आहेत. ‘आय लव्ह यू’ असे व्यक्त केलेले शब्द स्वतःच कायदेमंडळाने विचारात घेतल्याप्रमाणे ‘लैंगिक हेतू’ म्हणून गणले जाणार नाहीत. जर उच्चारलेले शब्द लैंगिक हेतू व्यक्त करणारे मानले गेले तर लैंगिक दृष्टिकोनातून ओढणे हा खरा हेतू आहे असे सूचित करणारे आणखी काहीतरी असावे. ते कायद्याद्वारे प्रतिबिंबित झाले पाहिजे,” असे न्यायमूर्ती जोशी-फाळके यांनी आदेशात म्हटले आहे.
फिर्यादी खटल्यानुसार, पीडितेच्या कुटुंबाने २३ ऑक्टोबर २०१५ रोजी अपीलकर्त्याविरुद्ध तक्रार दाखल केली आणि त्यांच्यावर त्यांच्या अल्पवयीन मुलीचा लैंगिक छळ केल्याचा आरोप केला. एफआयआरमध्ये म्हटले आहे की, पीडिता, जी त्यावेळी ११ वीत शिकत होती, घरी परतत असताना आरोपी त्याच्या मोटारसायकलवरून आला. त्याने रस्त्यात तिच्याशी संपर्क साधला आणि तिला ‘आय लव्ह यू’ म्हटले आणि तिचे नाव उघड करण्यास सांगितले. या घटनेने घाबरलेल्या पीडितेने तिच्या पालकांना या कृत्याबद्दल सांगितले आणि त्यानंतर एफआयआर दाखल करण्यात आला.
कबूल आहे की, ‘हेतू’ हा त्या व्यक्तीच्या मनाचा अंतर्गत भाग असतो आणि तो आजूबाजूच्या तथ्ये आणि परिस्थितींवरून निश्चित करावा लागतो. जर कोणी असे म्हटले की तो दुसऱ्या व्यक्तीवर प्रेम करतो किंवा त्याच्या भावना व्यक्त करतो तर तो त्याचा ‘लैंगिक हेतू’ दर्शविणारा ‘हेतू’ ठरणार नाही. अशी ‘लैंगिकता’ किंवा ‘लैंगिक हेतू’ म्हणजे काय आणि काय नाही, हा वस्तुस्थितीचा प्रश्न आहे,” असे न्यायाधीशांनी मत मांडलेले आहे. या निरीक्षणांसह, खंडपीठाने नागपूरमधील सत्र न्यायालयाचा १८ ऑगस्ट २०१७ चा निकाल रद्द केला आणि रद्दबातल ठरवला, ज्यामध्ये अपीलकर्त्याला तीन वर्षांच्या सक्तमजुरीची शिक्षा आणि ५,००० रुपये दंड ठोठावण्यात आला होता.
